Malper/Anasayfa

M.Nureddin Yekta'nin sayfasina hoş geldiniz!..

 

Ümmetin mazlumları Kürdler ve Kurdistan

AĞRI AYAKLANMASI

1925'te gerçekleşen Şeyh Said Kıyamı'ndan sonra gerçekleştirilen devlet şiddeti, Kürdistan'da adeta Kürd kıyımı halini almıştı. Kürdistan'ın bir mezar haline getirmeyi hedefleyen sistem, idam sehpaları kurup, şehirleri, köyleri topa tutmuş, binlerce Kürd, Mecburi İskan Yasası'yla farklı bölgelere göç ettirilmiştir. Kürdistan'a Anadolu'dan Türk nüfus aktarılarak Kürd halkı zorla Türkleştirilmeye çalışılmıştır. Takrir-i Sükun Kanunu'nun çıkarılması ve İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması, Umumi Müfettişlikler vs. uygulamalarla Kürdistan'da çıkabilecek yeni kıyamların önü alınmaya çalışılmıştır.

Oysa ki Şeyh Said Kıyamı'ndan sonra, Kürdistanda hiçbir zaman kıyamlar durmadı. Seyh Said Kıyamı'nın bastırılmasından on gün sonra Nehir ayaklanması meydana geldi. 1926'nın başlarında Hazro ayaklanması, Haco önderliğinde Nusaybin'de gerçekleşen ayaklanma, Arvo ve Pervari ayaklanmaları (Nisan) Van, Hakkari, Beytüşebap, Çölemerik ve Sason’da lokal ayaklanmalar 1926 yılının kıyamlarıdır. 

Şeyh Said Kıyamı'na katılıp Suriye'ye kaçanlar bir araya gelip Hoybûn Örgütü'nü kurarlar. 1927'nin ilkbaharında Ağrı'da "Kürdistan Teali Cemiyeti", "Kürdistan Teşkilatı", "Kürd Milleti", "Bağımsızlık Komitesi" örgütlerinin kendilerini fesh ederek kurmuş oldukları bir örgüttür. Hoybûn'un çalışmaları bir idari komite tarafından yürütülüyordu. Fransa, ABD ve Mısır'da bürolar açarak Kürdçe, Fransızca, Türkçe ve Arapça gibi farklı dillerde yayınlar çıkarmışlardı.

1928 yılına kadar da örgütün merkezi Halep'ti. Hoybûn Örgütü'nün idari komitesinde İstanbul'daki Kürd aydınları bulunuyordu. Emin Ali Bedirxan'ın oğullarından Celadet Bedirxan komitenin başkanıydı. Diğer üyeleri de Celadet Bedirxan'ın kardeşleri

Kamuran Bedirxan, Süreyya Bedirxan, Memduh Selim Bey ve Şahin Bey, Haco Ağa, Ramanlı Emin, Şeyh Sait'in oğlu Ali Rıza gibi aşiret liderleri, Kerim Bey, Kamil Bey, Tevfik Bey idi. 

Hoybûn yöneticileri daha önceki eksiklikleri yaşamadan, dört parçadaki bütün aşiretleri bir araya getirerek, savaşçıları modern silahlarla donatmak suretiyle geniş çaplı bir kıyam hazırlığı yapıyorlardı.

Örgütün kurucuları arasında Kuzey, Güney ve Rojava'dan Kürdler vardı. Ağrı ayaklanması öncesi ve sonrasında Doğu Kürdistan da dahil olmak üzere her dört parçada örgütlü bir mücadele yürütülüyordu. Savaşı ve silahlı ayaklanmayı amaçlamış, işgal edilmiş Kürdistan topraklarını kurtarıp, üzerinde bağımsız bir ülke kurma amacına uygun, gizli bir örgütlemenin gereklerine cevap verebilecek bir örğütlenmeydi. Xoybûn, ortaya koyduğu çalışmalarla Ağrı Ayaklanması'na öncülük etmiştir. 

 

* * * * *

 
 

Malper/Anasayfa