Malper/Anasayfa

M.Nureddin Yekta'nin sayfasina hoş geldiniz!..

 

Ümmetin mazlumları Kürdler ve Kurdistan

ARDELEN veya ERDELAN (1169–1867):

Ardelan veya Erdelan 1169 kurulan Senendec merkezli bir Kürd prensliğidir. 698 yıl gibi uzun süre yaşamış bir kürd devletidir. Ardalan ismi ayrıca hanedanlığa isim veren ailenin de adıdır. Ardalan ailesi Kuzeybatı İran'da varlığını sürdürmüş Ardelan Aşireti'ne mensuptur. Aile günümüzde Senendec ve çevresinde yaşamını sürdürmeye devam etmektedir. Ardelan ailesi, merkezi Diyarbakır olan Mervani aşiretinden olduklarını iddia etmektedirler.

Bu devlet; 1867 yılında Kaçar Hanedanlığı tarafından yıkılmıştır.

Şeref Han'ın eseri olan Şerefname kayıtlarına göre, aşiretin en eski lideri, Bawa Ardelan, Ahmed bin Mervan'ın soyundan ve Mervan, Diyarbakır sultanıdır. Ardelan beyliğinin Senendec hükümdarlıklarının tam olarak ne zaman başladıĝı bilinmese de, 14.yüzyılları olabileceğini tahmin ediliyor, çünkü önceleri merkezleri Şehrizor iken daha sonra Senendec olmuştur.
Safeviler dönemine kadar Ardelan bağımsız bir devlet olmuştu. Ancak Osmanlı-Safevi savaşları sırasında Ardelan tam bir odak noktasıydı ve bu çarpışmalardan çok etkilendi. Hanedan 698 yıl yaşadıktan sonra
Nasıreddin Şah döneminde yıkıldı.

* * * * * 

Gorani Ardelan

Ardelan'ın resmi dini Yarsan idi (Ehl-i Hak Kürd Aleviliği), bu sebeple din Gorani lehçesine bağlıydı çünkü Yarsan inancına bağlı olanların ibadet deyişlerinde kullandıkları dil şiirsel yapısından ötürü Gorani lehçesiydi. Yarsan inancı yayıldıkça Gorani lehçesi de yayıldı, özellikle yoksul kesimin içinde. Yarsan edebiyatçıları sadece Gorani lehçesinde eserler verdi.

Bu şair ve yazarlardan Baba Yadigar (8.yüzyıl),
Mela Perişhani (14.yüzyıl),
Mevlevi Kurd (1806-1882),
Mesture Erdelan gibi Goranice eserler verdiler.

Ardelan beyliğinde edebiyata ve müziĝe de çok önem veriliyordu. Çünkü müzik Yarsan inancında ayrılmaz bir figürdür. İbadetin bir parçasıdır.

* * * * *

 

Malper/Anasayfa