Hukm firaqa


Tiştn ku mirov xwarin vexwarin dike nava wan, ji wan re firaq t gotin:
Gelo bigor slam mirov dikare her eşt firaqa bikar bne an ne? Wek firaqn ji yaqt elmasan, an yn ji zr tn kirin hukm wan ye? 

Em dikarin hukm liser firaqan di ar beşan de şirove bikin:

1- Bikar anna wan helal e: Vana firaqn ku, ji zr zv nahatibin kirin, an j ji wan nahatibin pnekirin. Wek din ji kjan maden hatibin kirin j, bikaranna wan helal e. Ferq nake ji amr, ji paxir an ji yaqt zumrtan. Lewra di derheq heramiya vana de tu emrek ol tune.

2- Bikaranna firaqn zr zv di dn me de durust nne. Ferq nake tu van firaqana di kjan war de bikar bni, yani ha destnimj, ha xwarin ha vexwarin. L ku b mkan be, wek ji wan btir firaqn din li wir bidest nekevn w dem mirov dikare bikar bne.

Derbar herambn de hedsek Pxember (a.s.) heye wiha ferman dike: Hun ciln ji hevrşim diyac (diyac ew j beşek ji hevrşim e) li xwe nekin di firaqn zr zv de j (vexwarin xwarin) venexwin nexwin. Lewra ew(firaq)ana li cihan y kafira ne li axret j yn me ne. (Buxar/5110, Muslim/2067)

Gelo ku mirov da wan firaqan de nexwe venexwe sirf di mal de bihle dirist e an ne?

Bel bikaranna van firaqn zr zv bi tu awah dirist nne, bo mr, bo jina wek hev e. Yan awa ne dirist e ku, mirov di firaqn zr zv de bixwe vexwe, her wisan ne dirist e ku mirov wan di mal de j bikar bne, wek lewhe liser diwara an wek xemlek di mal de. Lewra tiştn bikaranna wan dirist nebe, hilanna wan j dirist nabe.

3- Hukm firaqn bizr zv pnekir:
Pnekirina firaqan bi zr dirist nne.
Ferq nake pne mezin be an j bik be, bi her awah caz nne.

Ku pne zv be:

A) Pne mezin be ji bo xemilandin be bikaranna w firaq heram e:

B) Pn mezin bo hewcetiy be, ne bo xemilandin be, bikaranna w mekrh e.

C) Pne bik be ji bo xemilandin be dsa bikaranna w firaq mekrh e.

D) Pne bik be ji bo hewcetiy be (yan bo pnekirina firaq be) bikaranna w firaq caz e.

Her iqas mekrh be j, l ku bo hewcetiy bi pna mezin ji zv hatibe pnekirin mirov dikare bikar bne. Dell liser diristbna pn mezin ji boy hewcetiy eve; Qasim El-Ehwel (r.a.) wiha gotiye: Min firaqa Pxember (a.s.) ya av li cem Enes kur Malik dt bi zv pnekirb. Enes got ku; min end cara bi v firaq av daye Pxember (a.s.) Buxar / 5315

Pne i mezin be i j bik be, pnekirina firaqa bi zr herame. L bel pn zv; heger bik be ne ji bo xemilandin be, bikaranna w diriste. Heger pne mezin be, an j ji boy xemilandin be, hng herame. Heger pne mezin be ji boy hewceyy be, an j bik be l ji boy xemilandin be, hng mekrhe.

4- Hukm firaq ne muslimanan:

Firaqn ne muslimana her tim mirov dikare bikar bne. Bes Pxember bi awak sunnet gotiye ku mirov wan firaqana biş paş bikar bne baştir e. Emr Pxember wiha ye: Wan bişon paş t de bixwin (vexwin). Buxar 5161

Sedem tewsiye kirina şştin j ev e ku; dibe wan ber xwarin an vexwarina heram kiribin nava firaq.

Wek din eşyay ne muslimanan tn bikar ann tu problemek di v war de tune. Wek mirov dikar ciln wan, xaliyn wan wek din eşyayn wan bikire an j wek hibe bidin mirov bne mal bikar bne.

 

M.Nureddin Yekta

22.03.2007