bret ji qissa Frewn!

Dema mirov li Kovara Zafer ya sala 1993, hejmara 77 a dinhre bi rast mirov şaş mixeyyer dimne. Wnek 3000 sal ber dane ser rpel dibjin va wn Frewn e. Ku mirov li droka Frawn Musa Pxember dizvire bi rast ji mirov ra şik dibe, dive ku va wn Frawn be!.
Kovar di v nivsa xwe da behsa mesela Musa (a.s) nkariya Frawn dike. Ji hinek gotinn Bediuzzeman Sad Kurd j ji xwe re della tne dixwaze ku bje va wna "Frewn bi xwe ye"..

Ev wne ro li muza "British Museum" ye di v muz da cesed kral Misr "Ramses 2. ya j heye hundir laş (cesed) hatiye derxistin tim t mumya kirin bi v awah j heta niha ancex hatiye parastin. L ev wney ku mirov zen dike ku Frewn be, beriya 3000 sal ye heta niha nahatiye mumyakirin cesed di hal secd da ji teref ngilzan va, li kenar Behra Sor (Kizildeniz) hat dtin.

B xtiyar mirov difikire "eceba 3000 sal e ev wna b mumyakirin heta niha ima neriziyaye? Ev i hikmet e ku 3000 sal cesedek narize? Gelo Xweday Teala bi tiştn wiha dixwaze jiyana ebed bi mirov bide zann! An "aha yn ku nkara min emr min dikirin 3000 sal ber j hebn mirin, l qann nzama min hj didomne, hun ji vana aqil bigirin!" Bel b şibhe di vir da hikmetek Xweda heye!

Em nabjin va wna miheqqeq y Frewn e, l ji me re j hinek şibhe dibe.

Niha em di derbar Musa (a.s.) Frewn'da hinek ji Ayetan ji we re binivsnin. li ser v mesel we bi fikrn we ra serbiser bihlin!

Musa (a.s.) li Misr bi emr Xweda y Teala xelk dawet rya rast dikir. Va dawa ji Frewn ra zirar b, lewra koşk seray w ji dest di , an j tirsek w ya wisa heb. Bi v minasebet xwest ku Musa Pxember bawermendn w hemiyan bikuje. Musa (a.s) bi tev hevaln xwe terka Misr kir ber xwe da Filistn. Tirs Frewn girt got; ger Musa xwe xilas ke w li wir bibe xwey quwetek mezin şn ve were, selteneta min bi ser min da wergerne. Leşker xwe topkir da pey Musa (a.s.).

Musa bi tev hevaln xwe hat ber Behra Sor, li pey wan Frewn leşker w! Bel "li pey Musa dijminek wek behr li pş Musa j behrek wek dijmin" heb. Di v tirs xofa han da Xweda emr Musa kir ku asa (dar, gopal) xwe li behr bixe. Musa gopal xwe li behr xist behr b du pere, Musa bi tev hevaln xwe derbas bn l Frewn bi leşkern xwe va xeniqn. (Şuara/62-64)

W kafir ev behra baş nasdikir, l dijminiy avn w kor kirib, ji ber kn nefreta di dil w da, bi tev leşkeran va da nava behr. W zendikir ku ew j wek Musa xilas dibe, l jibr kirib Xweda y Teala dostn xwe jibr nake. Bel dema Frewn leşkern w hem ketin nava behr, behr şn va zivir gihşt hev, Firewn bi hem leşkeran va helak bn yek ji wan xilas nebn. (Şuara/65-66)

"Me Ben sraliyan (qewm Msa) ji behr xilas kir, l Frewn leşkern w, bi neheq dabn pey Msa hevaln w. Dema Frewn dt xilasiya w tune got: "Min man bi Xweday (Msa ) Ben sraliyan han ji xwe ji W btir tu Xweda tuneye, d ez j yek ji musulmana me" (Yunus/90-91)

L Xweday Teala mana w qebl nekir bi wasita Hz. Cibral j re da gotin: " Tu n man dik!? Halhal e me ber ji te re Qasid xwe şand, l te fesad kir, li hember me ser bilind kir." (b emriya me kir)

Di Srey Yunus Ayeta 92. da j Xweda wiha ferman dike: "Felyewme nuneccke bbedenke.." (em ro laş te diparsin -ji ber ku tu bib bret ji boy nsann di pey xwe ra)

"Gark olan Firavun'a der: 'Bu gn senin gark olan [bogulan] cesedine necat [kurtulusl verecegim)" (Bedizzaman, Risale-i Nur Kliyati, Szler, S. 402) (ro em laş te y xeniqand xilas dikin)

"ro em laş te xilas dikin ta ku tu bib bret ji yn paş xwe re... tu şibhe tune ku ji mirovan (nsanan) gelek hene ji ayetn (delln) me xafil in" (. Nasuhi Bilmen, Kur'an-i Kerim Meli, Ynus S., S. 1425)

"Em te li kenar behr bavjin koşek. Ji laş te y taz rt, tu kimask nebe xirab j nebe! Ji bo ku tu ji yn şnve werin, ji wan ra bib bret em te mihafeze bikin" (Tefsira Keşşaf , Cilt 2, S. 251/252)

Bel bi v awah hinek Mufessirn din j v mesel bi v awah zah dikin. Her wek Zemexşer (1144 wefat) j di tefsra van Ayetan da bi terzek wisan dinivsne ku mirov dib qey ku ew 8 esr (800 sal) ber ev wn han dtiye zah kiriye!...

Dema mirov li v wn han dinhre li tefsra mze dike, mirov zendike ku ev wna y Frewn bi nefs e. L mirov nikare bje miheqeq ew e. Belku roj hebe laş Frewn ji n ve derkeve bibe bret ji herkes ra! L ev wne y k dibe bila bibe, bretek elametek her mezin e ji bo aqilmendan!..

01.06.2000
M.Nreddn Yekta