Şertn man şeş (6) heb in.


1- Baweriya Bi Xeday Teala:
Yani ez bawer im ku Xweday Teala heye, W em afirandine, hakim dinya axret Ew e, Emir ferman yn W ne, qann nzam her ji hla W v tn dann. Bi her tiştn me dizane. Em mecbr in wek ku W xwestiye tevgerin, lewra Ew w di roja axret de ji me hesab bipirse, kesn mtihana xwe baş derbas bikin w mikafat, kesn ku mtihana wan baş derbas nebe w cezay bigrin. Di Qurana Proz de 99 nav Xwed derbas dibin l nav sifetn wi wana ten nnin. Belku gelek nav sifetn Xweda hene. Hinek nav sifet xas bi W ne, hinek j di nava W mexlqan de muşterek in, l sifetn Xweda bi temam ne yn mexlqan j bi kmas ne. Em di v beş de nşallah bi dirjay şirove bikin


2- Baweriya bi melaketan:
Melaket ji nr hatine afirandin. Şikln wan ne wek yn me ne, boy v j em nikarin wan bibnin. Ew j di nav xwe de qisim qism in, her qisim wezfek wan heye, hinek badet dikin, hinek ruhan distnin, hinek bi parvekirina rizqn mexlqan re mijl in, hinek bi ewr, baran tiştn wisan re mijl in, hinek deftera mirovan digrin (jiyana mirov digrin film), hinek ji wan li axret wezfedarn cennet cehnim ne. ar melaktn naskir (meşhr) vana ne.
Cibral: Qasid di navbera Xwed Pxemberan da ye. Gotinn Xweda ji Pxemberan re dihan.
Mikal: Ew bi tev melaketn bi w re, bi rizqn mexlqan re mijl in, mexlq dibjim lewra tiştn xwedan riziq dibin ne ten nsan heywan in, belku her wiha rizq nebatatan j heye, dar hubbat wek wan.
srafl: Di qiyamet de puf sr dike. Carek puf dik hem zind dimirin, carek j pufdik hem mir zind dibin diin heşr.
Ezral: Ew hevaln w ruhn zindiyan distnin. Li dinyay wezfa wan ev e, l li axret Xweda i wezfe dide wan em p nizanin.


3- Baweriya Bi Kitbn Xweda
Baweriya Pirtkn ku ji teref Xwed da bi wasita Pxemberan ji alem re hatine şandin şertek ji şertn man ye. Xweda ji pxemberan re pirtk şandine wan j emr Xwed ji insanan re gotine. Ji Adem (a.s.) heta Hz. Muhammed Xweda ar pirtk sed j rpel şandine.
ar Pirtk vana ne:
Tewrat ji Hz. Msa re,
Zebr ji Hz. Dawd re,
ncl ji Hz. sa re,
Quran j, ji Hz.
Muhammed re hatine şandin.

Sed rpel j, ji van pxemberan re hatine şandin.
10 rpel ji Adem eleyhsselam re,
50 rpel ji Şt (Şs) eleyhsselam re,
30 rpel ji Idrs eleyhsselam re,
10 rpel ji brahm eleyhsselam re,


4- Baweriya bi Pxembern Xweda
Roja ku Xweda mirov afirandiye ji w roj pve pxember j şandine ku mirovat ji rya rast dernekeve nebe hov. Lewra i dema mirovat di rya pxemberan da ye, li ry chan hizr hebye, i dema ku mirovat ji rya wan dr ketiye, ry cihan wek ewr li esmanan ji zilm tar bye.
Pxember j wek me mrov in, ferqa me wan ew e ku ewana guneh nakin Xweda wan ji guneh xeta parazt ye. Wezfa wan ew e ku ewana emr Xwed ji mirovatiy re bjin. Pxember cuda cuda ne, hinek ji wan neb ne hinek j resl in. Neb ew in ku emr Xwed distnin di nefsa xwe da tetbq dikin, resl j him di nefsa xwe da tetbq dikin him j mecbr in ji mirovan ra bjin. Hinek pxember ji qeble qewman re hatine, hinek j ji hem alem ra. Hejmara pxemberan iqase kes nizane. Hinek dibn 124 hezar, hinek dibn 224 hezar, l ya rast kes nizane, lewra Xwed dibje me behsa hinek reslan ji we ra kiriye ya hinekan j nekiriye.
Yek j ev e ku Xweda ji her millet (nijad) pxemberek şandiye. Da ku ew milleta ji emr Xwed baş fm bike. Di Qurana Proz da nav 28 kesan derbas dibe, zanyarn slam dibn ku 25 heb pxember in. Sisiyn din liser wan xtilaf heye, hinek dibn pxember in, hinek j dibn wel ne.
Pxembern ku nav wan di Quran de derbas dibin:
Hz.
Adem, Hz. dris, Hz. Nh, Hz. Hd, Hz. Salih, Hz. Lt, Hz. brahm, Hz. smal, Hz. shaq, Hz. Yeqb, Hz. Yusf, Hz. Şueyb, Hz. Harn, Hz. Msa, Hz. Dawd, Hz. Suleyman, Hz. Eyub, Hz. Zulkfl, Hz. Ynis, Hz. lyas, Hz. Elyesa, Hz. Zekeriyya, Hz. Yehya, Hz. sa, Hz. Muhammed.
S kesn din j vana ne: Uzeyr, Loqman Zulqerneyn.


5- Baweriya bi roja axret
Ev dinya ebed nne, heroj bi hezaran kes dimrin ji v dunyay diin, gelo em qet difikirin ku vana kuve diin? Xweda dibje her nefis w mirin tam bike paş j werin hizra me hesab bidin. Dema mirov li chan dinhre, di guhertin roj bir roj xiravbn da mirov dizane ku w rojek daw li v jiyan were. Bel pişt daw l hatina jiyana han mirov kuva die ? Helbet die dinyak din, ji w dunyay re axret t gotin. Em bawer in ku w ew roja were em p man tnin.
Di v war da gelek ayet hene di Qurana proz de.


6- Baweriya bi Qeder
Qeder zanna Xwed li ser emeln (karn) mirova ye. Xaliq Xweda ye, l cuz xtiyar di dest mirov da ye. Mirov i bixwaze Xwed wi bi dest mrov da berdide, yani muyeser dike, l riza W bi her karn mirov tuneye. Liser mesela qeder pirr gengeş heye. Belku hinekan gotine meselek pirr kr e, yek ji wan j Hz. El ye. L zanna Xwed liser karn mirov, mirova mecbr w kar nake. Wek zanyarn astronomy hesab dikin, dinvsnin dibjn w 75 sal şnve strka bi poik w di ber dunyay ra derbas bibe. Gel ev nivsa wan zanyaran tesr li ser hatine strk dike? Na.. Belku jixwe w strk bihata, l wan j zanibn nivsne. Her wiha wek mnak mirov dikar girtina roj hv j bide nşan. Gelo zanna zanyaran tesra xwe liser girtina wan dike? Nxr, belku jixwe w di w roj de bn girtin, l zanyaran pş de zanbn nivsne ewqas. ja lm Xwed b hsab e, helbet Ew ji herkes ji hertişt baştir dizane. Tiştn li cem me xeyb in ji W re xeyb nne.
Me wiha bi kurti nivs, nşallah ez şertn man bi dirjay teko tek binvsnim.

2007-03-11

M.Nureddin Yekta