Wehabt iye?

Ev baweriyek e, ji teref Muhammed kur Suleyman kur Ebdulwehab ve hatiye meydan. Muhammed torin Ebdulwehab di bihara sala 1703 an de li herma Necd li bajar Uyayney (70 km nzk Riyada Erebistan) hatiye dunyay. Ji qebla Teym e. Bi nav Şeyx Necdi hatiye naskirin. Ji malbatek mensb mezheb Henbel ye, malbata w gelek zanyarn slam perwerde kirine.
Ji Hindistan bigre heta Şam li gelek ciyan xwendiye, l xwendina xwe li Şam qedandiye, di dema şagirtiya xwe de gelek di tesira bni teymiye de maye. V ekola xwe di sala 1745'an de pişt ku Emir Necd Muhemmed kur Mesd teswp kir, lankir. Mirov dikare bje bi sedem alkariya Mesd ev ekola han li nava Erebistan belav b, l hj j di wir de maye, pirr hindik belav bye di alema slam de. Gelek mirovn ku li dij urf adeta li dij bid'eta derdikevin nav wehhabtiy li wan dikin, l ew ne wehabne, gelek mela j hene baş wehabty nasnakin l ji boy ku li hember hinek bid'a dertn nav wehabtiy lixwe dikin, an j xelk ji wan re wehab dibjin. Bi taybet li Kurdistan ji melayn ku li dij Şx axa derdiketin ji wan re wehab digotin.

Wehab di derheq hedsan de her iqas işk bin j, di war siyas de li hemebr Osmaniya cephe girtine. Bi angor baweriya wan dewleta Osman ne dewleteke slam ye. Pişt Osmaniyan dewleta memlka xist (1517) xelfet bi dest zor kirin dest xwe, mirov dikare bje ekola ku li dij Osmaniyan derket her ew in. Emr Necd Muhammed bin Mesd j destek dida wan. Bi desteka Emir Necd wan gelek bajar zeftkirin wek Mekke Mdine. Di destpk de dewleta Osman pirr girng neda ev serhildana wan, l dema wehabt b wek ekolek siyas dewleta Osmaniyan riş bir ser gelek ji wan kuştin.

Di dewra Sultan Osmaniyan Ebduleziz yekem de, Ebdulezz kur Muhemmed emr Necd b serkşiya serhildan j w dikir, l Osmaniyan ew girtin anin Stenbol dam kirin.

Hinek baweriyn wan ji ehl sunnet cuda ye, wek ew şefaat qebl nakin, dibjin ku tu kesek nikare bikeve nava mirov Xwed, wesl qebl nakin.

Pirr girngiy nadin hedsan j. Terkkirina ferzan, an j kirina gunehn mezin wek kufr dizanin. Tiştn di pey pxember re cbne wek mewld uwd. hemiyan ji kufr qebldikin, wek ku mirov ji Pxember re j badet dike wisan dihesibnin. Bi awak din di war dn de prr işk in. Bi angr wan ew ten musliman in.

Jiber v j di alema slam de pirr terefdar negirtine.
Dewleta Suud bi gelemper liser baweriya wan dimeşe.

Bi silavn birat

(Bersiva pirsa kurdek b, loma j ewqas kurt e)

08.08.2004

M.Nreddn Yekta