Ustad Bediuzzeman Sed Kurd


Bismllahrrehmanrrehm

Hemd ji Xweda re Selat Selam liser Resl W be!
 
Bo salvegera wefata Ustad Bediuzzeman Sed Kurd ez dixwazim end gotinan ji we re bjim.
 
Destpk de; bi minasebeta salvegera mirina w, ez dibjim Xweday Teala rehma xwe l ke, w ef mexfret bike, ciy w cennet be!.
 
Ustad K ye?
Di sala 1877an de li bajar Bitls, li qeza Hzan li gund Nurs ji dayika xwe bye. Di 24 Adar a 1960de j wefat kiriye.
 Di hem jiyana xwe de w ji xwe re Sed Kurd gotiye. L jiber nexrxwaziya hinek tirkan ji bo bja kurd, paşnav w guhertine gotine Sed Nrs! Yan y ku li Nrs hatiye dunyay!..
 
Ustad di demek pirr tevlihev de hatiye dunyay. Di w dem de chan tevlihev bye, Ummeta slam berbi parebn ve di, di şna ummetperwertiy de nijadperest rojbiroj xwirt dibe. Dewletn serdest dixwazin alema slam pare bikin. Bo v ji li hinek herman nijad nijadperestiy bikar tnin. Bi v minasebet j, niqaşa liser Ustad j, daw l nay. Lewra tirkn nijadperest reng kurdtiya w micadela w ya li hember neheqiy didin berav w wek nijadperestek kurd dihesibnin! Kurdn ku doza kurd didin beriya her tşt, ew j, bi avn ummetperwertiy l dinhrin w wek islamperestek international dibnin, heya hinek ji wan; Ustad wek kurdek dilsoz j nabnin. Hem xizmetn w ji dijminn kurdan re dihesibnin!..
 
Bi min herdu hl j, xeletiy dikin ne rast in!
Lewra Ustad heya daw misliman e! Ji birat yekitiya muslumanan hezdik heta mirina xwe j v diparze. Lewra di yekt biratiya bawermendan da xr heye, serkeftin heye, birat heye, pşketina maddi manaw heye, pşketina teknk heye. Ger mirov bifikire ku eger alema slam yek vucut quwetek ba, pere yek, leşker yek, ek sleh yek, dare yek, herkes wek hev xwed maf, herkes bi kultura xwe bij, hatiniyn dewlet bi awak adil li ummet were parvekirin..
Kdera v xirav e? Em nabnin ku li chan way dewletn ku nzik hev in di baweriy de, way dibin yek! Ustad vya sed sal ber diye diparze i xirav t de heye?
Ku mirov li rsaln w dinhre Ustad bo v micadele kiriye. Nexwestiye alema slam pare pare bibe b quwet bimne. L w wekheviy her tim aniye ziman, heta xwestiye ku paşa hikmeta w dewr, evana tev bi nivsk bi zangok bigire bin temnat.
 
Bel ustad li hember berpirsiyarn dewlet j derketiye, dem deman ewana qaz kiriye, şaştyn wan aniye ziman. L, hember derketina w, tim bi awak siyas bye. W nedixwest di navbera muslimanan de xwn were rijandin. Ew dixwest hem kmas xelet bi awak siyas, bi rya diyalox werin areser kirin . Her iqas crann me ji v baweriya w bi awak ewt stifade kiribin j, Ustad di baweriya xwe de şaş nebye, l wek w dixwest j nahat hol. Em wek mnak vana bnin ziman.
 
Ustad Kurdek welatparz b:
Ez dixwazim beriya şirova xwe de end mnakan ji gotinn w yn ku di pirtkn w de hatine weşandin bnim ziman.
 
Di pirtuka xwe ya bi nav munazarat de wiah dibje:
Ey tebeqa xewas (yani ya taybet, ya berpirsiyarn dewlet) em ewam (gel) ehln medresan mafn xwe dixwazin
Hun i dixwazin?
Bi kirinn xwe soz xwe tesdq bikin, kmasiyn kes ji kirinn xwe re wek uzir nşan nedin, Gotinan (yani daxwazn millet bo ku hun pkneynin) hewaley hevdu nekin, di xizmetn me yn liser we wacib in di wan de tiraliy nekin, tiştn bi saya we bi kmas derbas bn, wana telaf bikin, pkbnin, guhdariya haln me bikin, bi hewceyn me re mijl bibin, hinek terka kfa xwe bikin ya me bipirsin.
Em v dixwazin. Hasil em gel Kurd zanyarn gel ji we dixwazin ku hun pşeroja me bikin bin temnat, bikin bin garantiy, hissa me (yani para me ya) di mana İttihad Teraqiy de, bidin me, tiştn li cem we sivik (yani hun sivik, bik dibnin) li cem me pirr mezin in em wan dixwazin
 
Armanca xwe veşart nehle tu i dixwaz?
Em dixwazin ku Medresetuzzehrak ku wek hevalek ji Camiul-Ezher re li Bils vekin, ku Bils j wek merkeza Kurdistan ye. du heb hevaln w j, li Wan Diyarbekir vekin ku ew herdu bajarana wek du baskn Bils ne
 
Herkesek fikrek w heye ez j hurr im fikrek min j heye. Ew j sulhek umm (di navbera muslimanan de, ku bi taybeti wek t zann Ustad ji sulha navbera kurd tirkan behs dike), efweka umm, (t zann w dem j, li hember kurda ewqas zor tada hebye gelek kes hatine sucdar kirin) em dixwazin ku mtiyaza navbera milletan rabe, yani kes diser kes de ney girtin. Lewra xwe serkesregirtin dibe sedem derketina nifaq, lewra kesn xwe qecntir dibnn bi avn heşeratan li yn din dinhrin.
 
Bila wek quret ney, l ez dibm ku em kurd in, tn xapandin l kes naxapnin, bo jiyanek em tenezul derewan nakin,( yani em i soz bidin pktnin)
 
Ey gel kurda, min bo xatir ku ez kurdtiy lekedar nekim, min timarxan qebl kir, min rada Paş, meaş qencayn w yn gelek baş qebl nekir.
 
Pişt van mnakan em dibnin ku Ustad dn millet, bawer gel jihev neqetandiye.
Dn b millet millet j b din nabe. Ustad dixwaze ku li hember zilm zor, li hember dagirker hevalbendn wan bi du awa micadele bike.
Yek micadela netew bye ku li her der li her miqam behsa mafn Kurda dike, xutba w ya Şam di v war de meşhr e. Maf netew ji maf mirovatiy dihesibne wan mafan j di bin dewletek slam de bibrat b areser kirin. ya duduyan j ilm zann belav bike. Di Kurdistan de giring dide ser xwendin. Bo v j die Stembol, daxwaza universit li Kudistan dike. Paşay Osmaniya di şna teklfa w de dixwaze ustad bi hediye peran bixapne. L Ustad v qebl nake !
Bi v minabet j, paşay w dem jiber terkirina meqam serwet w bi dnt tham dike davje timarxan, dvre j ji timarxan derdixin davjin zndan. L ustad dib bo xatir ku ez millet xwe lekedar nekim, min tercha hepis tmarxana liser hediyeyn dewlet kir. Ustad her iqas ji dewleta Osmaniyan xirav dbe j, naxwaze li hember wan bi şerr ekdar bisekine. Tam bi ekis di herba cihanya yekemn de, ku her milletek j firsend dibne dewleta serbixwe avadike, Usdat di biratiya gelan de srar dike. Armanc parastina yekitiya ummet ye. Xwestiye ku pirsgirkn di navbera muslimanan de bi rka aşty b areserkirin. Bi v sedem ye ku bi xwe tevli serhildana Şeyx Sed nebye.
 
Ustad texrbata her xirav, di xiravbna manewiyat de dibne dixwaze mirov li hember v micadele bike. Dijmin her mezin cehalet dibne, lewra di pirr gotinn xwe de bal dikşne ser xwendin. Zirara her mezin j di belavbn neyektiy de dibne ku her tim yektiy tne bra mirov. Pirr caran j azadiya kurda di yektiya wan de dibne, loma j dib; nehezkirin, feqr cehalet dijminn me yn her mezin in, pewst e em wek millet pş xwe ji vana xilas bikin.
 
Ustad baweriya xwe bi dostiya dewletn rojava (Europ) nayne, bi v minasebet j, teklfn wan ji ustad re balkş nay. Belku dema Uris dikeve Kurdistan bitev ermeniyan ve gelek kurdan qir dikin vaya j, tesra xwe li baweriya ustad dike. Lewra bizzat bi xwe j li hember Rusa şer dike esir dikeve dest wan.
 
Ku em bi kurt bixwazin daw li suhbeta xwe bnin, em dikarin bjin ku gerek mirov herdu aliyn Ustad Bediuzzeman Sed Kurd jibr neke.
Yek; Ustad Kurd e, li Kurditiya xwe xwedi derketiye mafn wan paraztiye.
Dudo; Ustad mirovek musliman e, dixwaze sstema slam li alema slam bike hakim, bo v j her iqas xirav ji hinek nijadan peyda bibe j, an ger berpirsiyarn dewlet neheqiy bikin j ustad naxwaze dewleta slam pare bibe. Li dij nijadperestiy derdikeve l ne li dij daxwazn kurda!
Li dij nijadperestiya tirka dert. Boy v ye ku tirkn kemalst tev li hember Ustad in, j heznakin.
 
Hinek kurdn li dij Usdat dertn j hene, l ez bawer im ewana sirf jiber dndariya Ustad e, gotinn wan y nexwe welatparz j bo qewkirina ddia wan e, yani p Ustad scdar bikin, an ewana di war welatparziy de j naghjin Ustad Bediuzzeman.
 
Xweda rehma xwe l ke.

M.N.Yekta
20.03.2007